Mirë se vini në Monitor.al

Monitor Forum > English Forum > a duhet te investojme ne prona te paluajtshme gjate vitit 2009 dhe perse ?

Username

Password:

Anetar i revistes:
Nese jeni regjisruar mund te identifikoheni duke perdorur formen ne te majte.

Vizitor i ri:
Per te nisur nje teme te re ju duhet te jeni te regjistruar ne revisten tone. Per tu regjistruar plotesoni formularin e regjistrimit duke klikuar ketu.

enkeleda
Postime:1

10:46 01/03/09

Ne nje situate ku normat e interesit nga bankat e nivelit te 2-te po ulen per shkak te uljes se normave LIbor dhe Euribor edhe kredite per blerje shtepish apo dyqanesh jane me ulta .
por a eshte koha dhe momenti i duhur per investime te tilla ne Shqiperi ?
Cfare do te ndodhe me tregun e pasurive te paluajtshme ( real estate) ? A do te kete ulje çmimesh ne nje kohe kur edhe kerkesa per to ka rene ?

ori
Postime:16

01:34 09/03/09

ne fakt, situata per blerje shtepish dhe dyqanesh si nje investim i mire ka qene deri para dy vitesh(ne periudhen 2004-2007 cmimet pothuajse u dyfishuan).
Aktualisht, pavaresisht uljes se liborit dhe euriborit, per kredite e reja interesat nuk jane aspak ne ulje, perkundrazi ne te shumten e rasteve ato po i kalojne 8 dhe 9% (sa ishin ne kohen kur euribori ishte ne nivelet me te larta prej 5%). per me teper qe te marresh nje kredi sot eshte me e veshtire. Nga ana tjeter edhe cmimet e apartamenteve nuk pritet te kene ndonje rritje dhe aq me keq, te dyqaneve do te ulen. per keto arsye, blerja e shtepive nuk me duket me ndonje investim me leverdi per momentin

Moris
Postime:1

03:47 27/04/09

Une mendoj se investimi ne prona te paluajtshme ( flasim vetem per dyqane dhe per apartamente ) eshte i bllokuar nga sektori bankar ne dy drejtime :
a) bankat nuk jane duke dhene kredi per biznesin e ndertimit cka bllokon punen e tyre dhe perfundimin e objekteve ne kohe ( duke na sjelle nje oferte me te ulet ne treg, por qe ka prirje te jete me e madhe se kerkesa per pasuri te paluajtshme)
b) vete klientet qe duan te blejne nje pasuri, pasi pjesa me e madhe e tyre nuk kane gjendje 100 % per blerjen e pasurive te paluajtshme, cka i detyron te blejne para nga bankat (bankat kane rritur ndjeshem normat e interesit ne Euro per te thene qe per momentin jane duke dhene vetem kredi ne Leke).
Kjo na sjell ne nje perfudim te thjeshte :
"Motorri" i ekonomise ( banka ) eshte duke punuar me ngadale, ato kane hedhur me pak karburant ne motorret e tyre per te ngadalsuar zgjerimin e metejshem qe ne kete situate ku ndodhet, jo vetem vendi jone, por e gjithe ekonomia globale mund te jete dhe e demshme.
Nga ana tjeter Kemi nje rritje te ndjeshme te lejeve te ndertimin nisur nga historia e dy viteve te fundit ku numri i lejeve te ndertimit sidomos ne Tirane, ka qene shume i reduktuar dhenia e lejeve dhe zbardhja e tyre, cka do te na detyroje per nje oferte me te madhe ne treg per pasuri te paluajtshme. Keto investime nuk do te ndiqen ne momentin e pare nga bankat cka do te krijoje nje veshtiresi financiare per kompanite e mesme dhe te medha te ndertimit te cilat jane duke ndertuar ne nje sere objektesh me qellim mos perseritjen e gjendjes qe u krijua nga mosdhenia e lejeve ( kjo na con ne nje tjeter argumentim qe ne shqiperi nuk ka nje manaxhim te mire te burimeve financiare, njerezore etj )
Mendimi im eshte : Ne kete moment eshte e veshtire qe te besh nje zgjedhje te drejte, pasi jane shume faktor ekonomik qe jane te veshtire te parashikohen. Nqs jeni person qe e njihni riskun, luani me riskun ky eshte momenti juaj pasi pikerisht ky eshte momenti i se vertetes ku ju ose mund te fitoni shume ose mund te humbni shume.

ori
Postime:16

05:29 05/05/09

Momenti pÃ«r tÃ« investuar nÃ« prona

Ã�â��po ndodh sot me tregun e pronave tÃ« paluajtshme nÃ« ShqipÃ«ri? A do tÃ« ketÃ« njÃ« rÃ«nie tÃ« Ã§mimit tÃ« pronave? Cilat janÃ« marrÃ«dhÃ«niet ndÃ«rmejt krizÃ«s dhe kÃ«tij sektori tÃ« rÃ«ndÃ«sishÃ«m tÃ« ekonomisÃ« sonÃ«?

Nga Dr. Gjin BIBA
Drejtor ekzekutiv
Century 21 Albania

GjatÃ« gjithÃ« periudhÃ«s sÃ« tranzicionit e deri mÃ« sot, sektori i pasurive tÃ« paluajtshme Ã«shtÃ« karakterizuar nga njÃ« zgjerim i vazhueshÃ«m qoftÃ« pÃ«rsa i pÃ«rket investimeve, qoftÃ« pÃ«r ndihmesÃ«n qÃ« ai ka dhÃ«nÃ« nÃ« rritjen dhe zhvillimin ekonomik tÃ« vendit. Sipas statistikave zyrtare, sektori i ndÃ«rtimit qÃ« jep ndihmesÃ« nÃ« rreth 14% tÃ« Prodhimit tÃ« BrendshÃ«m Bruto (PBB), pÃ«rbÃ«het nga rreth 2 500 ndÃ«rmarrje dhe punÃ«son nÃ« mÃ«nyrÃ« direkte mbi 55 000 veta (tÃ« deklaruar!). NÃ« qoftÃ« se do tâ��i shtonim kÃ«tyre statistikave edhe vlerÃ«n e kontributeve ekonomike qÃ« pÃ«rfaqÃ«sojnÃ« investimet e pavarura tÃ« vetÃ« qytetarÃ«ve (tÃ« cilÃ«t ndÃ«rtojnÃ« ose riparojnÃ« shtÃ«pitÃ« e tyre), si dhe vlerÃ«n e shtuar nga shÃ«rbimet e ndÃ«rmjetÃ«simit, roli dhe pesha, qÃ« realisht sektori i pasurisÃ« sÃ« paluajtshme nÃ« ekonominÃ« shqiptare, janÃ« akoma mÃ« tÃ« mÃ«dha. PÃ«rveÃ§se ndÃ«rtimi dhe shit-blerja e pronave tÃ« paluajtshme, janÃ« njÃ« aktivitet i rÃ«ndÃ«sishÃ«m ekonomik qÃ« lidhet me flukse tÃ« mÃ«dha financiare, njÃ« element tjetÃ«r Ã«shtÃ« edhe fakti se pronat e paluajtshme e sidomos banesat, pÃ«rbÃ«jnÃ« pasurinÃ« mÃ« tÃ« rÃ«ndÃ«sishme qÃ« zotÃ«rojnÃ« shumica e familjeve shqiptare.
Organizimi dhe strukturimi post-kolektivist i tregut tÃ« pronave tÃ« paluajtshme nÃ« ShqipÃ«ri, qÃ« nga 1190 e deri nÃ« 2009, ka kaluar pÃ«rmes katÃ«r fazave:
1. Faza e parÃ«, ose krijimi i elementeve tÃ« parÃ« tÃ« tregut, qÃ« korrespondon me periudhÃ«n 1993-1997. GjatÃ« kÃ«saj periudhe, u bÃ« privatizimi i banesave shtetÃ«rore nÃ«pÃ«r qytete dhe filloi shit-blerja e apartamenteve. Kuptohet se ky treg ishte shumÃ« rudimentar, pÃ«r shkak tÃ« mungesÃ«s sÃ« informacionit dhe profesionalizmit, por edhe tÃ« fuqisÃ« blerÃ«se shumÃ« tÃ« ulÃ«t qÃ« karakterizonte familjet shqiptare nÃ« atÃ« kohÃ«. MegjithatÃ«, gjatÃ« kÃ«saj faze tÃ« parÃ«, ky treg nuk e mori rÃ«ndÃ«sinÃ« e tij sepse u â��konkurruaâ�� nga investimet qÃ« qytetarÃ«t bÃ«nÃ« nÃ« skemat piramidale. GjatÃ« gjithÃ« kÃ«saj periudhe Ã§mimet njohÃ«n njÃ« rritje relativisht tÃ« vogÃ«l dhe nÃ« zonat mÃ« tÃ« shtrenjta, siÃ§ ishte blloku, ato shkonin deri nÃ« 300 dollarÃ« pÃ«r metÃ«r katror.
2. Faza e dytÃ«, Ã«shtÃ« ajo e kuptimit tÃ« rÃ«ndÃ«sisÃ« sÃ« tregut dhe korrespondon me vitet 1997-2001, ose periudha e pas piramidave finaciare. Numri i apartamenteve nÃ« shitje, u reduktua shumÃ« dhe si rrjedhojÃ« edhe numri i transaksioneve mbi pronat e paluajtshme. Por, pÃ«r shkak tÃ« kushteve tÃ« kÃ«qija tÃ« strehimit, nga njÃ«ra anÃ«, dhe tÃ« dÃ«rgesave tÃ« parave tÃ« emigracionit, nga ana tjetÃ«r, kÃ«rkesa pÃ«r prona vazhdonte tÃ« ishte e madhe. KÃ«shtu qÃ« aktorÃ«t e tregut kuptuan rÃ«ndÃ«sinÃ« e rritjes sÃ« ofertÃ«s dhe tÃ« investimeve nÃ« prona tÃ« paluajtshme. ZhvlerÃ«simi i madh i lekut, si dhe raporti kÃ«rkesÃ«-ofertÃ« (qÃ« ishte nÃ« favor tÃ« sÃ« parÃ«s) bÃ«nÃ« qÃ« Ã§mimet tÃ« rriteshin me njÃ« ritÃ«m prej 5-10% nÃ« vit.
3. Faza e tretÃ«, ose periudha 2002-2007 korrespondon me njÃ« zgjerim tÃ« madh tÃ« numrit tÃ« transaksioneve dhe Ã§mimit tÃ« pronave. GjatÃ« kÃ«saj periudhe, pati njÃ« zhvillim tÃ« madh tÃ« aktiviteteve tÃ« ndÃ«rtimit dhe Ã§mimet u rritÃ«n mesatarisht me rreth 15-20% nÃ« vit. Kjo erdhi si rezultat i zhvillimit dhe stabilizimit tÃ« ekonomisÃ«, i diversifikimit tÃ« mundÃ«sive tÃ« financimit (vetfinancim nga aktivitetet nÃ« vend, dÃ«rgesat e parave, rritje e kreditimit ...), i pÃ«rmirÃ«simit tÃ« cilÃ«sisÃ« sÃ« ndÃ«rtimit dhe diversifikimit tÃ« zonave (qendÃ«r vs periferi; zhvillimi urban policentrik, pÃ«rmirÃ«simi i infrastrukturÃ«s dhe mundÃ«sive tÃ« transportit).
4. Faza e katÃ«rt, Ã«shtÃ« ajo e maturimit tÃ« tregut, nÃ« tÃ« cilÃ«n jemi aktualisht dhe qÃ« ka filluar qÃ« nÃ« vitin 2008. NÃ« vitin 2008 u vÃ«rejt njÃ« rritje mÃ« e vogÃ«l e Ã§mimeve vjetore mesatare pÃ«r metÃ«r katror (rreth 10%). PÃ«rveÃ§ rritjes mÃ« tÃ« vogÃ«l tÃ« Ã§mimit, ndÃ«rtuesit filluan tÃ« pÃ«rballen edhe me njÃ« fenomen tjetÃ«r jo shumÃ« tÃ« njohur deri atÃ«herÃ«, qÃ« ishte ai i mosshitjes sÃ« apartamenteve. Konsumatori filloi tÃ« bÃ«hej mÃ« pÃ«rzgjedhÃ«s dhe diferencimi i Ã§mimeve ndÃ«rmjet zonave ishte bÃ«rÃ« shumÃ« i theksuar. KÃ«shtu pÃ«r shembull, po tâ��i referohemi tregut aktual tÃ« TiranÃ«s mund tÃ« dallojmÃ« fare lehtÃ« tri zona gjeografike tÃ« cilat i pÃ«rgjigjen tre segmenteve tÃ« tregut: zonat periferike, ku akoma ka njÃ« mungesÃ« tÃ« theksuar infrastrukture, Ã§mimi varion nga 380-600 euro/m2; zonat ku ka njÃ«farÃ« neveli zhvillimi tÃ« infrastrukturave fizike dhe socio-ekonomike, Ã§mimi varion nga 650-950 euro/m2; zonat brenda dhe rreth unazÃ«s ku Ã§mimet janÃ« mÃ« tÃ« shtrenjtat dhe shkojnÃ« nga 1000-2000 euro/m2.

Si po ristrukturohet sektori

Pyetjet qÃ« shtrohen, kanÃ« tÃ« bÃ«jnÃ« me, Ã§â��po ndodh sot me tregun e pronave tÃ« paluajtshme nÃ« ShqipÃ«ri? A do tÃ« ketÃ« njÃ« rÃ«nie tÃ« Ã§mimit tÃ« pronave? Cilat janÃ« marrÃ«dhÃ«niet ndÃ«rmejt krizÃ«s dhe kÃ«tij sektori tÃ« rÃ«ndÃ«sishÃ«m tÃ« ekonomisÃ« sonÃ«?
Ashtu siÃ§ e pÃ«rmendÃ«m edhe mÃ« lart, aktualisht sektori shqiptar i Pasurive tÃ« Paluajtshme Ã«shtÃ« futur nÃ« njÃ« fazÃ« tÃ« re zhvillimi dhe ristrukturimi. Kriza ekonomike globale Ã«shtÃ« njÃ« nga katalizatorÃ«t e kÃ«tij zhvillimi/ristrukturimi. Rezultati i transformimit qÃ« ka filluar do tÃ« jetÃ« njÃ« ripÃ«rcaktim mÃ« i mirÃ« i rolit tÃ« aktorÃ«ve qÃ« veprojnÃ« nÃ« treg. Ã�â��do tÃ« thotÃ« kjo? Po tâ��i referohemi tregut tÃ« ndÃ«rtimit nÃ« qytetin e TiranÃ«s, rezulton se rreth 46% e banesave janÃ« ndÃ«rtuar gjatÃ« periudhÃ«s 1993 â�� 2008. GjatÃ« kÃ«saj periudhe, kÃ«rkesa ishte aq e madhe sa qÃ« nÃ« pjesÃ«n mÃ« tÃ« madhe tÃ« kohÃ«s banesat shiteshin pÃ«rpara se tÃ« pÃ«rfundonin sÃ« ndÃ«rtuari. NÃ« njÃ« kontekst, shitjet bÃ«heshin direkt nga ndÃ«rtuesit, norma e kthimit tÃ« investimit ishte relativisht e lartÃ«, dhe kjo bÃ«ri qÃ« nÃ« treg tÃ« mund tÃ« vepronin njÃ« numÃ«r i madh firmash ndÃ«rtimi.
Sot ristrukturimi i sektorit po bÃ«het nÃ« dy aspekte: (1) nga njÃ«ra anÃ«, do tÃ« ketÃ« njÃ« seleksionim qÃ« vetÃ« tregu i bÃ«n firmave mÃ« tÃ« suksesshme duke eliminuar nÃ«pÃ«rmjet mekanizmit tÃ« konkurrencÃ«s ata qÃ« janÃ« mÃ« pak efikas; (2) nga ana tjetÃ«r, tregu ka nevojÃ« shumÃ« tÃ« madhe pÃ«r standarde tÃ« reja profesioniste nÃ« ndÃ«rmjetÃ«simin e pronave tÃ« paluajtshme.
Sipas analizave tÃ« bÃ«ra nga Century 21 Albania, rezulton se kÃ«rkesa potenciale pÃ«r pasuri tÃ« paluajtshme, vazhdon tÃ« jetÃ« e lartÃ«. Por konsumatorÃ«t janÃ« bÃ«rÃ« mÃ« selektivÃ«. Ata nuk kÃ«rkojnÃ« vetÃ«m cilÃ«si nÃ« ndÃ«rtim, por edhe mÃ« shumÃ« shÃ«rbime dhe profesionalizÃ«m nÃ« ndÃ«rmjetÃ«sim.
Blerja e shtÃ«pisÃ«, Ã«shtÃ« njÃ« fenomen qÃ« ndodh nÃ« njÃ« numÃ«r tÃ« caktuar tÃ« herÃ«ve nÃ« jetÃ«n e njeriut dhe si e tillÃ« gjeneron njÃ« stres tÃ« veÃ§antÃ«, tÃ« cilin konsumatorÃ«t do tÃ« dÃ«shironin ta delegonin te njÃ« profesionist i ndÃ«rmjetÃ«simit imobiliar sa herÃ« tÃ« ishte e mundur. NÃ« vendet perÃ«ndimore, janÃ« rreth 85-95% e transaksioneve imobiliare qÃ« kryhen me ndÃ«rmjetÃ«sim. Aktiviteti i ndÃ«rmjetÃ«simit punÃ«son rreth 2/3 e njerÃ«zve qÃ« janÃ« nÃ« Pasuri tÃ« Paluajtshme. NÃ« ShqipÃ«ri, sektori i ndÃ«rmjetÃ«simit Ã«shtÃ« shumÃ« pak i zhvilluar: vetÃ«m rreth 5-7% e transaksioneve bÃ«hen me ndÃ«rmjetÃ«sim; agjencitÃ« imobiliare janÃ« nÃ« njÃ« fazÃ« embrionale zhvillimi, shumÃ« larg standardeve profesionale dhe tÃ« kufizuara nÃ« numÃ«r. Industria e Pasurive tÃ« Paluajtshme nÃ« ShqipÃ«ri Ã«shtÃ« vetÃ«m nÃ« hapat e para tÃ« strukturimit tÃ« saj dhe perspektivat e zhvillimit janÃ« tÃ« mÃ«dha si pÃ«r prona banimi, tregtare, turistike apo infastrukture.

A do tÃ« ndikojÃ« kriza mbi Ã§mimet?

Aktualisht, pronat e paluajtshme tÃ« ShqipÃ«risÃ« janÃ« mÃ« tÃ« lirat nÃ« rajon. NÃ« kryeqytete tÃ« tjera tÃ« vendeve tÃ« rajonit siÃ§ janÃ« Beogradi apo Zagrebi Ã§mimi i apartamenteve pÃ«r metÃ«r katror i kalon 2000 Euro, kur nÃ« TiranÃ« ai luhatet nÃ« rreth 1000-1200 Euro. MegjithÃ« disa luhatje tÃ« vogla pÃ«r tipe tÃ« caktuara pronash nÃ« disa zona periferike, deri tani kriza nuk ka patur ndonjÃ« ndikim tÃ« dukshÃ«m mbi evolucionin e Ã§mimeve tÃ« pronave tÃ« paluajtshme nÃ« ShqipÃ«ri. NÃ« qoftÃ« se do tÃ« kemi parasysh faktin se pronat kuotohen nÃ« Euro dhe se gjatÃ« tremujorit tÃ« parÃ« tÃ« 2009-Ã«s monedha vendase Ã«shtÃ« zhvlerÃ«suar me 6 %, atÃ«herÃ« rezulton se vlera e pronave nÃ« lekÃ« Ã«shtÃ« rritur. Gjithsesi, perceptimi i ecurisÃ« sÃ« Ã§mimeve Ã«shtÃ« relative, sepse statistikat e sakta mbi tregut janÃ« shumÃ« tÃ« rralla dhe sezonit tÃ« cilit i referohemi (fillim viti i 2009) nuk Ã«shtÃ« ai nÃ« tÃ« cilin tregu tregon dinamizmin e tij mÃ« tÃ« lartÃ«. Por, nÃ« qoftÃ« se do tâ��i referohemi si kÃ«rkesÃ«s sÃ« brendshme ashtu edhe asaj tÃ« jashme, rezulton se presioni mbi Ã§mimin do tÃ« vazhdojÃ« tÃ« rritet.
PÃ«rsa i takon kÃ«rkesÃ«s sÃ« brendshme, duhet tÃ« kemi parasysh tre elemente kryesore:
Kushtet e banimit, qoftÃ« pÃ«rsa i pÃ«rket numrit tÃ« banesave pÃ«r familje, qoftÃ« hapÃ«sirÃ«s sÃ« banimit pÃ«r individ, vazhdojnÃ« tÃ« jenÃ« akoma larg normave mesatare tÃ« rajonit apo tÃ« EuropÃ«s. NÃ« qoftÃ« se, nÃ« vende tÃ« tjera tÃ« EuropÃ«s Jug-Lindore, si Bullgaria, Rumania etj., kÃ«rkesa pÃ«r pronat u ndikua shumÃ« nga ajo pjesÃ« e shoqÃ«risÃ« qÃ« kÃ«rkonte tÃ« kishte njÃ« shtÃ«pi tÃ« dytÃ«, nÃ« ShqipÃ«ri vazhdojmÃ« akoma tÃ« kemi njÃ« kÃ«rkesÃ« efektive pÃ«r banesa kryesore.
Mosha mesatare shumÃ« e re e popullsisÃ« sÃ« vendit tonÃ« (29.7 vjeÃ§) Ã«shtÃ« element tjetÃ«r qÃ« tregon se kÃ«rkesa pÃ«r banim do tÃ« vazhdojÃ« tÃ« jetÃ« e lartÃ«. NÃ« qoftÃ« se nÃ« AmerikÃ«, njerÃ«zit vazhdojnÃ« tÃ« blejnÃ« shtÃ«pinÃ« e tyre tÃ« parÃ« rreth moshÃ«s 25-vjeÃ§are, te ne ata e kryejnÃ« kÃ«tÃ« veprim rreth moshÃ«s 35 â��vjeÃ§are.
Migrimi i brendshÃ«m vazhdon tÃ« jetÃ« akoma shumÃ« i lartÃ«. NÃ« qoftÃ« se nÃ« 1990, ShqipÃ«ria ishte vendi mÃ« rural i EuropÃ«s (68 % e popullÃ«sisÃ« sÃ« vendit ishte rurale), ajo vazhdon akoma tÃ« jetÃ« e tillÃ« (sot 50% e popullsisÃ« jetojnÃ« nÃ« zonat rurale) dhe karakterizohet nga njÃ« migrim i fortÃ« i brendshÃ«m.
Rritja e kÃ«rkesÃ«s pÃ«r blerje pronash nga tÃ« huajt. Me integrimin e vendit nÃ« strukturat euro-atlantike, kÃ«rkesÃ«s vendase po i shtohet gjithnjÃ« e mÃ« shumÃ« edhe kÃ«rkesa nga tÃ« huajt. Ky fakt lidhet me pozicionin gjeografik, bukuritÃ« natyrore dhe mÃ« sÃ« shumti me Ã§mimet e lira. Edhe ndryshimi i strukturÃ«s demografike tÃ« EuropÃ«s perÃ«ndimore, i jep pÃ«rparÃ«si zhvillimit tÃ« tregut tÃ« pronave nÃ« ShqipÃ«ri. Sot, vendet perÃ«ndimore karakterizohen nga njÃ« shtresÃ« e madhe popullsie qÃ« quhet â��papy boomerâ�� (brezi i â��baby bommerâ��, tÃ« cilÃ«t sot janÃ« pensionistÃ« tÃ« pasur) dhe qÃ« kÃ«rkojnÃ« tÃ« investojnÃ« nÃ« vende tÃ« paeksploruara, jo larg vendit tÃ« tyre tÃ« origjinÃ«s, qoftÃ« pÃ«r blerje shtÃ«pish tÃ« dyta ose edhe pÃ«r qira pÃ«r tÃ« kaluar pushime tÃ« zgjatura. KÃ«shtu, zhvillimi i turizmit dhe ai i Pasurive tÃ« Paluajtshme janÃ« ngushtÃ«sisht tÃ« lidhur dhe kanÃ« perspektiva shumÃ« tÃ« mira pÃ«rpara tyre. Element tjetÃ«r pastaj Ã«shtÃ« edhe interesi i tÃ« huajve pÃ«r investime nÃ« zhvillime tÃ« projekteve tÃ« ndryshme industriale, rezidenciale, apo tregtare.
KÃ«shtu qÃ« tendenca afatmesme dhe afatgjatÃ« e Ã§mimit tÃ« pronave do tÃ« jetÃ« nÃ« rritje. Kjo bÃ«n qÃ« investimi nÃ« prona tÃ« paluajtshme tÃ« jetÃ« njÃ« investim rentabÃ«l dhe norma e kthimit tÃ« investimit tÃ« jetÃ« relativisht e lartÃ«.

Perspektivat e tregut dhe faktorÃ«t qÃ« ndikojnÃ« nÃ« strukturimin e tij

Aktualisht, Ã«shtÃ« momenti mÃ« i mirÃ« pÃ«r tÃ« investuar nÃ« prona. Ã�mimet qÃ« janÃ« sot nuk do tÃ« jenÃ« tÃ« tilla pas njÃ« apo dy vitesh. Edhe nÃ« AmerikÃ« ku ka patur njÃ« krizÃ« tÃ« sektorit imobiliar, e cila filloi si njÃ« krizÃ« modeste e â��Ã«ndrrÃ«s amerikaneâ�� pÃ«r tÃ« zotÃ«ruar njÃ« shtÃ«pi (tÃ« blerÃ« me kredi), rreth 78% e blerÃ«sve potencialÃ« mendojnÃ« se Ã«shtÃ« momenti mÃ« i mirÃ« qÃ« ata tÃ« blejnÃ« njÃ« pronÃ«. Evolucioni i Ã§mimeve nÃ« ShqipÃ«ri megjithÃ«se ka qenÃ« i shpejtÃ«, nuk krahasohet me atÃ« tÃ« Ã§mimeve nÃ« AmerikÃ«. Te ne, rritja e Ã§mimit tÃ« pronave tÃ« paluajtshme, ka ardhur si rezultat i kÃ«rkesÃ«s sÃ« lartÃ« dhe jo e kreditimit masiv tÃ« blerÃ«sve.
Ristrukturimi i tregut tÃ« pronave te ne do tÃ« vazhdojÃ« edhe pÃ«r shkak tÃ« ndikimit qÃ« kanÃ« mbi tÃ« dy faktorÃ« tÃ« jashtÃ«m tÃ« tij dhe qÃ« janÃ«: (a) procesi i planifikimit tÃ« territorit; dhe (b) zgjidhja e problemit tÃ« pronÃ«sisÃ« dhe legalizimet.
Planifikimi i territorit, ka njÃ« ndikim tÃ« drejpÃ«rdrejtÃ« mbi Ã§mimin. Raste tÃ« tilla, ne i kemi parÃ« pÃ«rsa i pÃ«rket zhvillimit tÃ« infrastrukturÃ«s sÃ« transportit (korridori TiranÃ« â�� DurrÃ«s, DurrÃ«s â�� LushnjÃ« apo TiranÃ« â�� LezhÃ« etj.). Kjo tregon rÃ«ndÃ«sinÃ« e planifikimit tÃ« transportit si njÃ« nga pÃ«rbÃ«rÃ«sit kryesorÃ« tÃ« planifikimit tÃ« territorit. PÃ«rveÃ§ ndikimit direkt nÃ« pÃ«rmirÃ«simin e kushteve tÃ« jetesÃ«s sÃ« popullsisÃ«, transporti pÃ«rcakton edhe flukset e lÃ«vizjes sÃ« njerÃ«zve dhe mallrave. GjÃ« e cila ka lidhje tÃ« drejtpÃ«rdrejtÃ« me zhvillimin e aktiviteteve ekonomike. Po ashtu, edhe pÃ«rcaktimi i zonave tÃ« zhvillimit urban apo turistik do tÃ« jetÃ« nÃ« korrelacion tÃ« drejtÃ« me Ã§mimin. KÃ«shtu pÃ«r shembull, planifikimi i territorit do tÃ« ketÃ« njÃ« ndikim pozitiv nÃ« tregun e pasurive tÃ« paluajtshme tÃ« zonave periferike si dhe do tÃ« kontribuojÃ« edhe nÃ« krijimin e tregut tÃ« tokÃ«s bujqÃ«sore (e cila deri tani Ã«shtÃ« pÃ«rgjithÃ«sisht e nÃ«nvlerÃ«suar). Realizimi i zonimit sipas kritereve profesionale, transparente dhe tÃ« qÃ«ndrueshme, do tÃ« shoqÃ«rohet me njÃ« ndikim pozitiv direkt nÃ« funksionimin e tregut dhe riorientimin e aktiviteteve ekonomike. Krijimi i regjistrit dhe i â��sistemit tÃ« tÃ« dhÃ«naveâ�� elektronike tÃ« rregullimit tÃ« territorit do tÃ« bÃ«het edhe me kontributin e aktorÃ«ve tÃ« rÃ«ndÃ«sishÃ«m tÃ« tregut qÃ« kanÃ« gatishmÃ«rinÃ« dhe profesionalizmin e duhur pÃ«r tÃ« kontribuar nÃ« mirÃ«-organizimin dhe mirÃ«funksionimin e tregut.
Legalizimi Ã«shtÃ« jo vetÃ«m i kÃ«rkueshÃ«m nga qytetarÃ«t dhe aktorÃ«t e tjerÃ« tÃ« tregut, por ai Ã«shtÃ« edhe i domosdoshÃ«m pÃ«r mirÃ«funksionimin e njÃ« tregu normal. Ndikimi i kÃ«tij procesi mbi treg Ã«shtÃ« i dyfishtÃ«: (1) nga njÃ«ra anÃ«, i jep vlerÃ«n e vÃ«rtetÃ« tÃ« tregut pasurive tÃ« paluajtshme qÃ« shqiptarÃ«t zotÃ«rojnÃ«. Sot, njÃ« pronÃ« e palegalizuar qÃ« hidhet nÃ« treg, ka mesatarisht njÃ« vlerÃ« rreth 20 -30% mÃ« tÃ« ulÃ«t se njÃ« pronÃ« e ngjashme me tÃ«, por e legalizuar. Gjithashtu, qytetari qÃ« zotÃ«ron kÃ«tÃ« pronÃ« do tÃ« ketÃ« mundÃ«si ta pÃ«rdorÃ« atÃ« si kolateral, apo qÃ«llime tÃ« tjera legale. (2) Nga ana tjetÃ«r, legalizimi Ã«shtÃ« i domosdoshÃ«m pÃ«r funksionimin e tregut. NÃ« praktikat moderne tÃ« ndÃ«rmjetÃ«simit as qÃ« mund tÃ« pranohet tÃ« bÃ«hen transaksione me prona pa titull pronÃ«sie. Titulli i pronÃ«sisÃ«, i jep tÃ« drejtÃ«n zotÃ«ruesit qÃ« tÃ« pÃ«rdorÃ«, tÃ« shesÃ« apo tÃ« japÃ« me qira pronÃ«n e tij (usus, abusus, fruktus).
Te ne, fakti se tregu ka funksionuar nÃ« mÃ«nyrÃ« kaotike i ka lejuar edhe kÃ«to fenomene, por zhvillimi i sektorit tÃ« ndÃ«rmjetÃ«simit, do tÃ« Ã§ojÃ« dalÃ«ngadalÃ« nÃ« eliminimin e transaksioneve mbi pronat qÃ« nuk njihen legalisht (dhe qÃ« aktualisht janÃ« rreth 400-500 tÃ« tilla nÃ« gjithÃ« vendin).
SÃ« fundmi, megjithÃ«se Ã«shtÃ« karakterizuar nga njÃ« dinamizÃ«m shumÃ« i madh gjatÃ« gjithÃ« periudhÃ«s sÃ« tranzicionit, tregu i pasurive tÃ« paluajtshme Ã«shtÃ« ende nÃ« fillimet e para tÃ« organizimit dhe strukturimit tÃ« tij profesional nÃ« ShqipÃ«ri. Edhe pse ai luan njÃ« rol shumÃ« tÃ« rÃ«ndÃ«sishÃ«m nÃ« zhvillimin ekonomik tÃ« vendit, ne jemi nga tÃ« paktat vende nÃ« BotÃ« ku akoma nuk kemi studime tÃ« mirÃ«fillta tÃ« tregut, nuk kemi planifikim territori apo edhe modele zhvillimi siÃ§ mund tÃ« ketÃ« kudo nÃ« BotÃ«. QÃ« ky treg tÃ« zhvillohet, mbetet e nevojshme edhe kontributi i aktorÃ«ve tÃ« tjerÃ« publikÃ« dhe privatÃ«. Ky kontribut do tÃ« ndihmojÃ« nÃ« realizimin e disa objektivave, sikurse janÃ« zhvillimi i sistemit statistikor i pÃ«rshtatshÃ«m, krijimi i degÃ«ve tÃ« specializuara nÃ« arsimin e lartÃ« pÃ«r pasuritÃ« e paluajtshme, pÃ«rcaktimi i metodave tÃ« sakta tÃ« licensimit tÃ« kompanive apo individÃ«ve, qÃ« duan tÃ« veprojnÃ« nÃ« kÃ«tÃ« treg etj.

ori
Postime:16

05:30 05/05/09

Momenti per te investuar ne prona

Ã�â��po ndodh sot me tregun e pronave te paluajtshme ne Shqiperi? A do te kete nje renie te Ã§mimit te pronave? Cilat jane marredheniet ndermejt krizes dhe ketij sektori te rendesishem te ekonomise sone?

Nga Dr. Gjin BIBA
Drejtor ekzekutiv
Century 21 Albania

Gjate gjithe periudhes se tranzicionit e deri me sot, sektori i pasurive te paluajtshme eshte karakterizuar nga nje zgjerim i vazhueshem qofte persa i perket investimeve, qofte per ndihmesen qe ai ka dhene ne rritjen dhe zhvillimin ekonomik te vendit. Sipas statistikave zyrtare, sektori i ndertimit qe jep ndihmese ne rreth 14% te Prodhimit te Brendshem Bruto (PBB), perbehet nga rreth 2 500 ndermarrje dhe puneson ne menyre direkte mbi 55 000 veta (te deklaruar!). Ne qofte se do tâ��i shtonim ketyre statistikave edhe vleren e kontributeve ekonomike qe perfaqesojne investimet e pavarura te vete qytetareve (te cilet ndertojne ose riparojne shtepite e tyre), si dhe vleren e shtuar nga sherbimet e ndermjetesimit, roli dhe pesha, qe realisht sektori i pasurise se paluajtshme ne ekonomine shqiptare, jane akoma me te medha. PerveÃ§se ndertimi dhe shit-blerja e pronave te paluajtshme, jane nje aktivitet i rendesishem ekonomik qe lidhet me flukse te medha financiare, nje element tjeter eshte edhe fakti se pronat e paluajtshme e sidomos banesat, perbejne pasurine me te rendesishme qe zoterojne shumica e familjeve shqiptare.
Organizimi dhe strukturimi post-kolektivist i tregut te pronave te paluajtshme ne Shqiperi, qe nga 1190 e deri ne 2009, ka kaluar permes kater fazave:
1. Faza e pare, ose krijimi i elementeve te pare te tregut, qe korrespondon me periudhen 1993-1997. Gjate kesaj periudhe, u be privatizimi i banesave shteterore neper qytete dhe filloi shit-blerja e apartamenteve. Kuptohet se ky treg ishte shume rudimentar, per shkak te mungeses se informacionit dhe profesionalizmit, por edhe te fuqise blerese shume te ulet qe karakterizonte familjet shqiptare ne ate kohe. Megjithate, gjate kesaj faze te pare, ky treg nuk e mori rendesine e tij sepse u â��konkurruaâ�� nga investimet qe qytetaret bene ne skemat piramidale. Gjate gjithe kesaj periudhe Ã§mimet njohen nje rritje relativisht te vogel dhe ne zonat me te shtrenjta, siÃ§ ishte blloku, ato shkonin deri ne 300 dollare per meter katror.
2. Faza e dyte, eshte ajo e kuptimit te rendesise se tregut dhe korrespondon me vitet 1997-2001, ose periudha e pas piramidave finaciare. Numri i apartamenteve ne shitje, u reduktua shume dhe si rrjedhoje edhe numri i transaksioneve mbi pronat e paluajtshme. Por, per shkak te kushteve te keqija te strehimit, nga njera ane, dhe te dergesave te parave te emigracionit, nga ana tjeter, kerkesa per prona vazhdonte te ishte e madhe. Keshtu qe aktoret e tregut kuptuan rendesine e rritjes se ofertes dhe te investimeve ne prona te paluajtshme. Zhvleresimi i madh i lekut, si dhe raporti kerkese-oferte (qe ishte ne favor te se pares) bene qe Ã§mimet te rriteshin me nje ritem prej 5-10% ne vit.
3. Faza e trete, ose periudha 2002-2007 korrespondon me nje zgjerim te madh te numrit te transaksioneve dhe Ã§mimit te pronave. Gjate kesaj periudhe, pati nje zhvillim te madh te aktiviteteve te ndertimit dhe Ã§mimet u rriten mesatarisht me rreth 15-20% ne vit. Kjo erdhi si rezultat i zhvillimit dhe stabilizimit te ekonomise, i diversifikimit te mundesive te financimit (vetfinancim nga aktivitetet ne vend, dergesat e parave, rritje e kreditimit ...), i permiresimit te cilesise se ndertimit dhe diversifikimit te zonave (qender vs periferi; zhvillimi urban policentrik, permiresimi i infrastruktures dhe mundesive te transportit).
4. Faza e katert, eshte ajo e maturimit te tregut, ne te cilen jemi aktualisht dhe qe ka filluar qe ne vitin 2008. Ne vitin 2008 u verejt nje rritje me e vogel e Ã§mimeve vjetore mesatare per meter katror (rreth 10%). PerveÃ§ rritjes me te vogel te Ã§mimit, ndertuesit filluan te perballen edhe me nje fenomen tjeter jo shume te njohur deri atehere, qe ishte ai i mosshitjes se apartamenteve. Konsumatori filloi te behej me perzgjedhes dhe diferencimi i Ã§mimeve ndermjet zonave ishte bere shume i theksuar. Keshtu per shembull, po tâ��i referohemi tregut aktual te Tiranes mund te dallojme fare lehte tri zona gjeografike te cilat i pergjigjen tre segmenteve te tregut: zonat periferike, ku akoma ka nje mungese te theksuar infrastrukture, Ã§mimi varion nga 380-600 euro/m2; zonat ku ka njefare neveli zhvillimi te infrastrukturave fizike dhe socio-ekonomike, Ã§mimi varion nga 650-950 euro/m2; zonat brenda dhe rreth unazes ku Ã§mimet jane me te shtrenjtat dhe shkojne nga 1000-2000 euro/m2.

Si po ristrukturohet sektori

Pyetjet qe shtrohen, kane te bejne me, Ã§â��po ndodh sot me tregun e pronave te paluajtshme ne Shqiperi? A do te kete nje renie te Ã§mimit te pronave? Cilat jane marredheniet ndermejt krizes dhe ketij sektori te rendesishem te ekonomise sone?
Ashtu siÃ§ e permendem edhe me lart, aktualisht sektori shqiptar i Pasurive te Paluajtshme eshte futur ne nje faze te re zhvillimi dhe ristrukturimi. Kriza ekonomike globale eshte nje nga katalizatoret e ketij zhvillimi/ristrukturimi. Rezultati i transformimit qe ka filluar do te jete nje ripercaktim me i mire i rolit te aktoreve qe veprojne ne treg. Ã�â��do te thote kjo? Po tâ��i referohemi tregut te ndertimit ne qytetin e Tiranes, rezulton se rreth 46% e banesave jane ndertuar gjate periudhes 1993 â�� 2008. Gjate kesaj periudhe, kerkesa ishte aq e madhe sa qe ne pjesen me te madhe te kohes banesat shiteshin perpara se te perfundonin se ndertuari. Ne nje kontekst, shitjet beheshin direkt nga ndertuesit, norma e kthimit te investimit ishte relativisht e larte, dhe kjo beri qe ne treg te mund te vepronin nje numer i madh firmash ndertimi.
Sot ristrukturimi i sektorit po behet ne dy aspekte: (1) nga njera ane, do te kete nje seleksionim qe vete tregu i ben firmave me te suksesshme duke eliminuar nepermjet mekanizmit te konkurrences ata qe jane me pak efikas; (2) nga ana tjeter, tregu ka nevoje shume te madhe per standarde te reja profesioniste ne ndermjetesimin e pronave te paluajtshme.
Sipas analizave te bera nga Century 21 Albania, rezulton se kerkesa potenciale per pasuri te paluajtshme, vazhdon te jete e larte. Por konsumatoret jane bere me selektive. Ata nuk kerkojne vetem cilesi ne ndertim, por edhe me shume sherbime dhe profesionalizem ne ndermjetesim.
Blerja e shtepise, eshte nje fenomen qe ndodh ne nje numer te caktuar te hereve ne jeten e njeriut dhe si e tille gjeneron nje stres te veÃ§ante, te cilin konsumatoret do te deshironin ta delegonin te nje profesionist i ndermjetesimit imobiliar sa here te ishte e mundur. Ne vendet perendimore, jane rreth 85-95% e transaksioneve imobiliare qe kryhen me ndermjetesim. Aktiviteti i ndermjetesimit puneson rreth 2/3 e njerezve qe jane ne Pasuri te Paluajtshme. Ne Shqiperi, sektori i ndermjetesimit eshte shume pak i zhvilluar: vetem rreth 5-7% e transaksioneve behen me ndermjetesim; agjencite imobiliare jane ne nje faze embrionale zhvillimi, shume larg standardeve profesionale dhe te kufizuara ne numer. Industria e Pasurive te Paluajtshme ne Shqiperi eshte vetem ne hapat e para te strukturimit te saj dhe perspektivat e zhvillimit jane te medha si per prona banimi, tregtare, turistike apo infastrukture.

A do te ndikoje kriza mbi Ã§mimet?

Aktualisht, pronat e paluajtshme te Shqiperise jane me te lirat ne rajon. Ne kryeqytete te tjera te vendeve te rajonit siÃ§ jane Beogradi apo Zagrebi Ã§mimi i apartamenteve per meter katror i kalon 2000 Euro, kur ne Tirane ai luhatet ne rreth 1000-1200 Euro. Megjithe disa luhatje te vogla per tipe te caktuara pronash ne disa zona periferike, deri tani kriza nuk ka patur ndonje ndikim te dukshem mbi evolucionin e Ã§mimeve te pronave te paluajtshme ne Shqiperi. Ne qofte se do te kemi parasysh faktin se pronat kuotohen ne Euro dhe se gjate tremujorit te pare te 2009-es monedha vendase eshte zhvleresuar me 6 %, atehere rezulton se vlera e pronave ne leke eshte rritur. Gjithsesi, perceptimi i ecurise se Ã§mimeve eshte relative, sepse statistikat e sakta mbi tregut jane shume te rralla dhe sezonit te cilit i referohemi (fillim viti i 2009) nuk eshte ai ne te cilin tregu tregon dinamizmin e tij me te larte. Por, ne qofte se do tâ��i referohemi si kerkeses se brendshme ashtu edhe asaj te jashme, rezulton se presioni mbi Ã§mimin do te vazhdoje te rritet.
Persa i takon kerkeses se brendshme, duhet te kemi parasysh tre elemente kryesore:
Kushtet e banimit, qofte persa i perket numrit te banesave per familje, qofte hapesires se banimit per individ, vazhdojne te jene akoma larg normave mesatare te rajonit apo te Europes. Ne qofte se, ne vende te tjera te Europes Jug-Lindore, si Bullgaria, Rumania etj., kerkesa per pronat u ndikua shume nga ajo pjese e shoqerise qe kerkonte te kishte nje shtepi te dyte, ne Shqiperi vazhdojme akoma te kemi nje kerkese efektive per banesa kryesore.
Mosha mesatare shume e re e popullsise se vendit tone (29.7 vjeÃ§) eshte element tjeter qe tregon se kerkesa per banim do te vazhdoje te jete e larte. Ne qofte se ne Amerike, njerezit vazhdojne te blejne shtepine e tyre te pare rreth moshes 25-vjeÃ§are, te ne ata e kryejne kete veprim rreth moshes 35 â��vjeÃ§are.
Migrimi i brendshem vazhdon te jete akoma shume i larte. Ne qofte se ne 1990, Shqiperia ishte vendi me rural i Europes (68 % e popullesise se vendit ishte rurale), ajo vazhdon akoma te jete e tille (sot 50% e popullsise jetojne ne zonat rurale) dhe karakterizohet nga nje migrim i forte i brendshem.
Rritja e kerkeses per blerje pronash nga te huajt. Me integrimin e vendit ne strukturat euro-atlantike, kerkeses vendase po i shtohet gjithnje e me shume edhe kerkesa nga te huajt. Ky fakt lidhet me pozicionin gjeografik, bukurite natyrore dhe me se shumti me Ã§mimet e lira. Edhe ndryshimi i struktures demografike te Europes perendimore, i jep perparesi zhvillimit te tregut te pronave ne Shqiperi. Sot, vendet perendimore karakterizohen nga nje shtrese e madhe popullsie qe quhet â��papy boomerâ�� (brezi i â��baby bommerâ��, te cilet sot jane pensioniste te pasur) dhe qe kerkojne te investojne ne vende te paeksploruara, jo larg vendit te tyre te origjines, qofte per blerje shtepish te dyta ose edhe per qira per te kaluar pushime te zgjatura. Keshtu, zhvillimi i turizmit dhe ai i Pasurive te Paluajtshme jane ngushtesisht te lidhur dhe kane perspektiva shume te mira perpara tyre. Element tjeter pastaj eshte edhe interesi i te huajve per investime ne zhvillime te projekteve te ndryshme industriale, rezidenciale, apo tregtare.
Keshtu qe tendenca afatmesme dhe afatgjate e Ã§mimit te pronave do te jete ne rritje. Kjo ben qe investimi ne prona te paluajtshme te jete nje investim rentabel dhe norma e kthimit te investimit te jete relativisht e larte.

Perspektivat e tregut dhe faktoret qe ndikojne ne strukturimin e tij

Aktualisht, eshte momenti me i mire per te investuar ne prona. Ã�mimet qe jane sot nuk do te jene te tilla pas nje apo dy vitesh. Edhe ne Amerike ku ka patur nje krize te sektorit imobiliar, e cila filloi si nje krize modeste e â��endrres amerikaneâ�� per te zoteruar nje shtepi (te blere me kredi), rreth 78% e bleresve potenciale mendojne se eshte momenti me i mire qe ata te blejne nje prone. Evolucioni i Ã§mimeve ne Shqiperi megjithese ka qene i shpejte, nuk krahasohet me ate te Ã§mimeve ne Amerike. Te ne, rritja e Ã§mimit te pronave te paluajtshme, ka ardhur si rezultat i kerkeses se larte dhe jo e kreditimit masiv te bleresve.
Ristrukturimi i tregut te pronave te ne do te vazhdoje edhe per shkak te ndikimit qe kane mbi te dy faktore te jashtem te tij dhe qe jane: (a) procesi i planifikimit te territorit; dhe (b) zgjidhja e problemit te pronesise dhe legalizimet.
Planifikimi i territorit, ka nje ndikim te drejperdrejte mbi Ã§mimin. Raste te tilla, ne i kemi pare persa i perket zhvillimit te infrastruktures se transportit (korridori Tirane â�� Durres, Durres â�� Lushnje apo Tirane â�� Lezhe etj.). Kjo tregon rendesine e planifikimit te transportit si nje nga perberesit kryesore te planifikimit te territorit. PerveÃ§ ndikimit direkt ne permiresimin e kushteve te jeteses se popullsise, transporti percakton edhe flukset e levizjes se njerezve dhe mallrave. Gje e cila ka lidhje te drejtperdrejte me zhvillimin e aktiviteteve ekonomike. Po ashtu, edhe percaktimi i zonave te zhvillimit urban apo turistik do te jete ne korrelacion te drejte me Ã§mimin. Keshtu per shembull, planifikimi i territorit do te kete nje ndikim pozitiv ne tregun e pasurive te paluajtshme te zonave periferike si dhe do te kontribuoje edhe ne krijimin e tregut te tokes bujqesore (e cila deri tani eshte pergjithesisht e nenvleresuar). Realizimi i zonimit sipas kritereve profesionale, transparente dhe te qendrueshme, do te shoqerohet me nje ndikim pozitiv direkt ne funksionimin e tregut dhe riorientimin e aktiviteteve ekonomike. Krijimi i regjistrit dhe i â��sistemit te te dhenaveâ�� elektronike te rregullimit te territorit do te behet edhe me kontributin e aktoreve te rendesishem te tregut qe kane gatishmerine dhe profesionalizmin e duhur per te kontribuar ne mire-organizimin dhe mirefunksionimin e tregut.
Legalizimi eshte jo vetem i kerkueshem nga qytetaret dhe aktoret e tjere te tregut, por ai eshte edhe i domosdoshem per mirefunksionimin e nje tregu normal. Ndikimi i ketij procesi mbi treg eshte i dyfishte: (1) nga njera ane, i jep vleren e vertete te tregut pasurive te paluajtshme qe shqiptaret zoterojne. Sot, nje prone e palegalizuar qe hidhet ne treg, ka mesatarisht nje vlere rreth 20 -30% me te ulet se nje prone e ngjashme me te, por e legalizuar. Gjithashtu, qytetari qe zoteron kete prone do te kete mundesi ta perdore ate si kolateral, apo qellime te tjera legale. (2) Nga ana tjeter, legalizimi eshte i domosdoshem per funksionimin e tregut. Ne praktikat moderne te ndermjetesimit as qe mund te pranohet te behen transaksione me prona pa titull pronesie. Titulli i pronesise, i jep te drejten zoteruesit qe te perdore, te shese apo te jape me qira pronen e tij (usus, abusus, fruktus).
Te ne, fakti se tregu ka funksionuar ne menyre kaotike i ka lejuar edhe keto fenomene, por zhvillimi i sektorit te ndermjetesimit, do te Ã§oje dalengadale ne eliminimin e transaksioneve mbi pronat qe nuk njihen legalisht (dhe qe aktualisht jane rreth 400-500 te tilla ne gjithe vendin).
Se fundmi, megjithese eshte karakterizuar nga nje dinamizem shume i madh gjate gjithe periudhes se tranzicionit, tregu i pasurive te paluajtshme eshte ende ne fillimet e para te organizimit dhe strukturimit te tij profesional ne Shqiperi. Edhe pse ai luan nje rol shume te rendesishem ne zhvillimin ekonomik te vendit, ne jemi nga te paktat vende ne Bote ku akoma nuk kemi studime te mirefillta te tregut, nuk kemi planifikim territori apo edhe modele zhvillimi siÃ§ mund te kete kudo ne Bote. Qe ky treg te zhvillohet, mbetet e nevojshme edhe kontributi i aktoreve te tjere publike dhe private. Ky kontribut do te ndihmoje ne realizimin e disa objektivave, sikurse jane zhvillimi i sistemit statistikor i pershtatshem, krijimi i degeve te specializuara ne arsimin e larte per pasurite e paluajtshme, percaktimi i metodave te sakta te licensimit te kompanive apo individeve, qe duan te veprojne ne kete treg etj.

Art
Postime:2

12:59 18/05/09

Megjithe veshtiresite qe ka tregu i sotshem i pronave, arsyetimi i bere ne kete artikull me duket shume i sakte. Besoj se ne kontekstin e sotshem ekonomik te vendit investimi ne prona te paluajtshme eshte me interes te madh. Por, mendoj une, nje gje e tille duhet bere duke patur nje strategji te qarte persa i takon tipit, vendodhjes dhe perdorimit te asetit mbi te cilin betet investimi. Per keto aspekte ndoshta ky autori i shkrimit mund te na thote edhe dicka me shume (ose dicka me te saket). Faliminderit.

ddyli
Postime:1

10:56 03/07/09

Duke u nisur nga shkrimi i mesiperm, si momenti me i mire per te investuar ne prona, si eshte e mundur qe ka nje renie ose stanjacion te kerkeses nga ana e blersve per apartamente ne zonen rreth unazes? Autori i shkrimit, mund te me jape nje arsyetim per kete? Pse une bej kete konstatim, eshte nga eksperienca e disa prej klienteve te mi, te cilet kane nxjerre pronat e tyre, per shitje dhe nuk ka patur qofte edhe nje interesim per blerje pronash, jo me realizim shitjesh? Do ta vlersoja shume po te kisha nje pergjigje. Faleminderit

Nertil Myrtollari
Postime:1

01:27 11/07/09

Mendoj se ne cdo kohe eshte koha e duhur per te investuar ne prona te paluajtshme! Por gjithnje je i kushtezuar nga gjendja financiare.
Persa i perket pyetjes se mesiperme mendoj se ka ardhur koha qe tregu i apartamenteve po arrin ngopjen.
Kerkesa po bie gjithnje e me shume, dhe bleresit me te mundshem aktualisht jane ata qe tashme disponojne dy ose me shume apartamente.
Aktualisht, ne situaten e krijuar, bankat kane kufizuar ndjeshem dhenien e kredive. Per shume familjare eshte me praktike dhe ekonomike qendrimi me qera.

gbiba
Postime:1

10:23 31/07/09

Ne pergjigje te pyetje te bera nga Art dhe ddyli, mund t'ju them se te gjitha analizat dhe studimet e bera tregojne per nje korelacion te drejte ndermjet kerkeses per prona rezidenciale dhe nivelit te urbanizimit (infrastruktures fizike, sociale, komerciale, administrative, ...). Me maturimin e tregut ky korelacion behet edhe me i forte sepse nuk eshte me vetem oferta qe influencon (apo, siÃ§ ka ndodhur deri para pak vitesh, edhe ka percaktuar) zgjedhjen e konsumatorit.
Ngopje e tregut nuk do te thote se nuk do te kete me kerkese (sepse perndryshe s'do kishte me treg !), por do te thote se kerkesa eshte bere me selektive, kerkon nje raport me te mire cilesi/Ã§mim dhe eshte shume me e ndieshme ndaj fluktacioneve te tregut.
Kushdo qe punon apo merret me sektorin e Real Estate ne Shqiperi mund ta kuptoje lehte se oferta eshte ajo qe duhet te jete joshese ndaj kerkeses dhe jo e kunderta. Kjo joshje nuk mund te behet vetem nepermjet Ã§mimit por me nje sere faktoresh te tjere (qe sigurisht integrohen ne Ã§mim) siÃ§ eshte cilesia e ndertimit, zona, aksesibiliteti, siguria, mjedisi, etj.

Art
Postime:2

09:28 26/08/09

Ok, flmd z. Biba. Pergjigjja juam megjthese e shkurter me duket sume koncise dhe e plote per fete faktin qe mua personalisht me lejon te kuptoj me mire mardhenjet ndermjet urbanizimit (ose tek ne mund te dhuhet politikes se lejeve te ndertimit) dhe vleres se pronave te patundshme.

rdagj
Postime:1

03:21 14/01/10

Sistemi i ndertimit ne Shqiperi dhe ne Tirane ne vecanti eshte ne krize. Firmat e ndertimit vazhdojne te rrisin ose te mbajne ne vend cmimet 500-2750/m2 qe kane arritur kulmin. Nuk ka nje analize te sakte te kostos per m2 si dhe te fitimit ne perqindje, qe qytetari te bindet per ate qe do te bleje ne ndertim. Edhe nqse ka keto mbahen te fshehta. Cmimet komandohen nga ato firma qe kane monopolin e ndertimit. Kerkesa mund te kete nga konsumatori, por kur ky nuk ka qe t' i bleje, kush do ti bleje? Prurjet ne volute nga emigrantet po ulen dhe me situaten qe paraqitet ne vend ata qe mund te kene ndermend te investojne terhiqen... Hidhni nje sy ne Tirane dhe qytete te tjera si Durresi, Vlora, Saranda kudo ka tabela shitet... shitet... po kush blen?... Besoj se shitjet ne vitin 2009 kane rene ne menyre drastike. Mendoje se me shume do te bijen ne vitin 2010... Kriza ne USA erdhi pikerishte nga pasurite e pa lujtshme. Ndoshta eshte koha qe edhe firmat e ndertimit te jene me elastike me cmimet per m2, ne menyre qe t' i pergjigjen relitetit shqiptar dhe jo atij te vendeve me nivel jetese 10-15 here me te larte se ne. Nje intelektual ne BE ose ne USA ose Canada e blene nje hyrje 3+1 me pagen e 3-5 viteve, ndersa ne Shqiperi duhet paga 25-30 viteve. Supozojme se paga e tij eshte 400 E/muaj dhe apartamenti eshte 130 m2, cmimi 900 E/m2. Vlera e apartamentit= 130*900=117 000 Euro shto edhe 13 000 Euro paisjet= 130 000 Euro. Per ta shlyer i duhet paga 130 000 E:400 E/muaj=325 muaj= 27 vjet. Edhe nje shtetar i larte te ish me page 1000 E/muaj, do ti duheshin 11 vjet per ta shlyer. Mendoje qe firmat e ndertimit per te joshur tregun dhe per te mos mbajtur te te bllokuar kete pasuri kombetare dhe te tyre duhet te ulin cmimin, pra si pasoje edhe fitimin qe kjo pasuri te shitet dhe te kaloje tek konsumatori, perndryshe ato vete do te jene te bllokuara se nuk do te kene likujditete per te ecur me tej.

Ballkan
Postime:1

04:39 03/02/10

Viktor Andoni
Lexova disa Replika,dhe ajo qe do te thoja eshte qe jam dakort me Drejtorin Ekzekutiv Century 21.Po ta shikosh investimin me syrin qe interesat e tij ti maresh sot per sot,kjo eshte nje gje shum e gabuar sepse nuk do te arrish te bleshe nje prone kurre.Jam dakort qe ka nje ngecje ne shit-blerje per shume arsye ,por kjo do te jete kalimtare.Po te krahasojme nje blerje apartamenti apo dyqani te cilit vit qofte me perpara,ai do te na rezultoje fitim prures me cmimet e sotme.Ktu do te shtoja qe Shqiperia eshte nje vend ne zhvillim dhe si i tille pronat ne kete vend jane akoma te lira ne vlere.Plus me futjen e Shqiperise ne Europe,kur dita nuk do te jete e larget,keto prona do te dyfishojne te ardhurat.Prandaj jam i mendimit qe blerja e nje apartamenti apo dyqani duhet pare me syrin afat mesem ose afat gjate.Gjithmone kur ka ngecje ne shitje apo blerje apartamentesh kjo nuk do te thote qe tani ato do te zbresin ne 10 apo 20 perqind te vleres,kjo eshte shume e gabuar per ata qe e mendojne.Ne qofte se do te kete nje ulje kjo do te jete e pa perfillshme,ose me mire te themi do te kete nje korrektim te pronave,per nje fare kohe te shkurter.Dhe me vone ne kohe perseri do te filloje ngjitja ne vlere sic ka ndodhur gjithmone.Keshtu qe per mendimin tim do ta quaja nje periudhe frymemarje apo clodhje,dhe per te vazhduar me tej ngritjen e vlerave te tyre.

“Media Union” sh.p.k., Pallati 13-katësh përballë Stacionit të Trenit, Hyrja 5/C Kutia Postare 129 Tiranë-Shqipëri

Dizajnoi: NIKA VISUAL

Qendra Kerkimore Monitor