Juristet: Ligji “Per Falimentimin” i pazbatueshem

10/06/2008 00:00 0 komente

 

Mbetet ne fuqi afati 3 vjeçar per shpalljen e biznesit te falimentuar nese paraqitet me bilanc negativ, por eshte parashikuar e drejta e autoriteteve fiskale, qe te paraqesin kerkesen para gjykates brenda 30 diteve nga konstatimi i paaftesise paguese.

 

Flasin Ardjana Shehi, Departamenti i Tatim-Taksave, Zyra Avokatore Kalo&Associates; Florina Nuni, Pedagoge e se Drejtes Tregtare, Shkolla e Magjistratures

 

Nen optiken e gjykimit te juristeve ligji “Per Falimentimin” edhe pas ndryshimeve te miratuar nga Kuvendi le per te deshiruar me mangesite, qe verehen ne disa formulime, gje e cila duket se do te reflektoje probleme ne zbatimin e tij ne praktike. Dy eksperte, Ardjana Shehi dhe Florina Nuni, jane marre gjate me te drejten e falimentimit. Ato paraqesin per “Monitor” opinionet dhe analizat e tyre mbi tekstin e ndryshimeve ne ligjin per falimentimin. Rastet e zbatimit te tij ne praktike deri tani konsiderohen te paperfillshme. Juristet thone se ky ligj, i cili tashme eshte dekretuar edhe nga Presidenti, duhet te njihet nga komuniteti i biznesit dhe ky komunitet duhet te ndergjegjesohet per te pranuar dhe perdorur procedurat e falimentimit.

Mangesite e ligjit

Duke iu referuar synimeve te shprehura dhe te kuptuara te nismes per ndryshime ne ligjin “Per falimentimin”, ajo qe mund te verehet eshte qe para marrjes se kesaj nisme nuk eshte bere ndonje analize paraprake e thelluar mbi shkaqet e moszbatimit deri me sot te ligjit “Per Falimentimin”. Megjithate, keto ndryshime ne ligj mund t´i vleresojme si nje perpjekje per te nxitur zbatimin e ligjit “Per Falimentimin” ne Shqiperi dhe per kete arsye, kete nisme duhet ta vleresojme si shume pozitive. Me tej, risia e ndryshimeve ligjore te propozuara duhet pare ne pasurimin e dispozitave ne lidhje me proceduren e thjeshtuar, e cila zbatohet per disa kategori subjektesh te falimentimit, i cili dukej se ishte nje mangesi e ligjit te meparshem. Po keshtu, do te vleresonim perpjekjet per te shtuar ne ligj disa dispozita me shume per cilesite dhe per menyren e perzgjedhjes se Administratorit te Falimentimit. Krijimi i Agjencise se Mbikqyrjes se Falimentimit, si nje institucion, qe do te kete per detyre te trajnoje dhe te certifikoje adminstratoret e falimentimit duket si nje hap pozitiv. Vazhdon te mbetet i paqarte nje aspekt i rendesishem nese keta administratore do te jene te siguruar apo jo, duke patur parasysh se ata kane ne administrimin e tyre pasurine e debitoreve. Megjithate, detyrat e tjera mbikqyrese mbi proceduren e falimentimit te dhena Agjencise duket se do te krijojne probleme dhe konflikte me detyrat e gjykates, gjate zhvillimit te nje procedure falimentimi. Me tej, ndryshimet duhen kuptuar, qe ligji nuk i jep organeve tatimore te drejten te kryejne procedurat e falimentimit. Organet tatimore, ne cilesine e nje organi qe ka informacionin se kur nje subjekt rezulton me humbje per nje periudhe tre vjeçare, si dhe ne cilesine e kreditorit, kur nje subjekt ka detyrime tatimore te papaguara, kane te drejten vetem te paraqesin para gjykates kerkesen per hapjen e procedures se falimentimit. Jane seksionet tregtare te gjykatave te rrethit, gjykatat e falimentimit, qe siç shprehet ligji “realizojne proceduren e falimentimit”. Megjithate, ndryshimet e reja parashikojne si gjykate kompetente per gjykimin e nje çeshtjeje te falimentimit te nje subjekti Gjykaten e Rrethit Gjyqesor Tirane, gje qe vjen ne kundershtim me parimin, mbi te cilin vepron ligji per falimentimin dhe me frymen e ligjit per Qendren Kombetare te Regjistrimit. Nje nga mangesite, qe verehet ne ndryshimet ligjore te propozuara eshte moskuptimi i rolit te rendesishem vendimmarres te Mbledhjes se Kreditoreve ne nje procedure falimentimi. Caktimi i Administratorit te Falimentimit vetem nga gjykata dhe kryerja e disa veprimeve te rendesishme nga administratori i falimentimit dhe nga administratori i perkohshem pa patur miratimin e Mbledhjes se Kreditoreve ul mundesine qe te veprohet ne interesin me te mire te kreditoreve te falimentimit, i cili eshte parim shume i rendesishem ne nje procedure falimentimi. Me tej, ndryshimet ne ligjin “Per Falimentimin” kane njohur per qellime te procedures se falimentimit parimin e “shkuarjes pertej pergjegjesise se kufizuar”, qe sigurohet, kur individet vendosin te kryejne veprimtari tregtare nepermjet krijimit te nje shoqerie me pergjegjesi te kufizuar, por jo vetem. Ndryshimet ligjore parashikojne: “Kur ortaket ose aksioneret e shoqerise kane patur gjate veprimtarise dijeni per paaftesine paguese te shoqerise dhe nuk kane paraqitur ne seksionin tregtar te gjykates kerkese per hapjen e procedures se falimentimit, brenda nje afati prej tre muajsh, nga dita ne te cilen ata kane patur dijeni, jane personalisht pergjegjes…”. Futja e ketij parimi ne legjislacion eshte mjaft e diskutueshme. Doktrina njeh qe ky parim, mund te zbatohet vetem ne rastet, kur gjykata vendos mbi fajesine ose neglizhencen e rende ne formen e fajit te ortakut apo aksionerit, ne krijimin e paaftesise paguese te shoqerise per shkak se kane abuzuar me parimin e “kufizimit te pergjegjesise”. Ndryshimet ligjore ne fjale nuk kane pasur parasysh kete element te rendesishem ne njohjen e parimit te “shkuarjes pertej pergjegjesise”, duke cenuar keshtu garancite, qe ofron legjislacioni edhe per rastet, kur veprimtaria tregtare deshton. Po keshtu, do te donim te komentonim ndryshimet, qe iu japin te drejte organeve tatimore per shpalljen e listes se subjekteve, qe jane ne procedure falimentimi, nderkohe qe ky aspekt eshte tashme i rregulluar dhe eshte nje detyrim ligjor per Qendren Kombetare te Regjistrimit, e cila vepron pas marrjes se informacionit, per hapjen e procedures se falimentimit nga gjykata. Eshte per t´u komentuar edhe shkurtimi i afateve te shqyrtimit te çeshtjeve te falimentimit nga gjykata duke e bere ligjin keshtu te pazbatueshem ne praktike.   


Tatimet konstatuese (!)

Ligji ekzistues “Per falimentimin” ka parashikuar perfshirjen e gjykates si nje organ te rendesishem ne proceduren e falimentimit. Ne doktrine, gjykata quhet organ i procedures per shkak te rolit te rendesishem vendimarres gjate procedures se falimentimit. Ne keto kushte, perfshirja e gjykates nuk eshte nje risi e ndryshimeve ligjore te propozuara. Po keshtu, ligji ne fuqi parashikon se kerkesen per hapjen e procedures se falimentimit mund ta paraqesin para gjykates edhe organet tatimore. Me tej, ligji ne fuqi parashikon se organet tatimore mund te paraqesin kerkesen ne gjykate edhe nese subjekti rezulton me nje bilanc me humbje per nje periudhe nga 3-vjeçare. Ndryshimet ligjore ne fjale nuk e kane ndryshuar kete afat, por kane parashikuar te drejten e autoriteteve fiskale qe te paraqesin kerkesen para gjykates brenda 30 diteve nga konstatimi i paaftesise paguese. Kjo pike eshte mjaft e diskutueshme pasi eshte e paqarte sesi organet tatimore mund te konstatojne paaftesine paguese “de facto” te subjektit rr!!.   


Domosdoshmeria e “falimentimit
[a1] 

Prania dhe zbatimi i ligjit “Per falimentimin” eshte i rendesishem pasi ai sjell perfitime si per vete subjektet e procedures se falimentimit, ashtu edhe per vete shoqerine dhe zhvillimin ekonomik te nje vendi. Me shume se per kreditoret, te cilet marrin diçka nga pasuria e debitorit, nje procedure falimentimi sjell perfitime per vete debitorin. Ai pasi shlyen pjeserisht ose nuk shlyen asnje nga detyrimet ndaj kreditorit/reve quhet ligjerisht i çliruar nga detyrimet e mbetura ndaj kreditoreve dhe pushon ligjerisht se qeni nje operator ne treg. Ligji “Per falimentimin” parashikon se nje nga qellimet e procedures se falimentimit eshte “çdo debitori te ndershem, nepermjet procedures se falimentimit, i jepet mundesia te shkarkohet nga pjesa e mbetur e detyrimeve”. Ne keto kushte, ligji “Per Falimentimin” i jep debitorit nje mundesi per nje “fillim te ri” (“fresh start”). Ne te njejten kohe, vete shoqeria duke zbatuar ligjin per falimentimin çlirohet nga lojtaret, te cilet nuk jane me produktiv. 


Zbatimi ne praktike, i paperfillshem

Nga pervoja jone profesionale dhe duke ndjekur praktiken gjyqesore te deritanishme ne lidhje me falimentimin mund te shprehemi se deri me tani ky ligj eshte perdorur fare pak. Praktika gjyqesore numeron rreth 20 raste, duke filluar nga viti 2002, kohe ne te cilen ka hyre ne fuqi ligji “Per Falimentimin” (i cili shfuqizoi ligjin e falimentimit te vitit 1995). Edhe ato raste, per te cilat eshte paraqitur kerkesa per fillimin e procedures se falimentimit, per shumicen e tyre gjykata ka vendosur mosfillimin e procedures per mungese te nje sasie minimale te mases se falimetimit qe do te mundesonte kryerjen e procedurave me te domosdoshme te nje procedure falimentimi.

Do te donim qe ky artikull pervecse si nje shkrim, qe paraqet disa shqetesime ne lidhje me permbajtjen e ndryshimeve te fundit, ne ligjin “Per Falimentimin”, te ndihmoje sadopak ne ndergjegjesimin e komunitetit te biznesit mbi perfitimet, qe sjell perdorimi i ketij ligji per vete bizneset ne menyre qe ato te nisin proceduren e falimentimit ne kohen e duhur.       

 

Detyrat e tjera mbikqyrese mbi proceduren e falimentimit te dhena ndaj Agjencise se Mbikqyrjes se Falimentimit duket qe do te krijojne probleme dhe konflikt me detyrat e gjykates gjate zhvillimit te nje procedure falimentimi.

Nje nga mangesite qe verehet ne ndryshimet ligjore te propozuara eshte moskuptimi i rolit te rendesishem vendimmarres te Mbledhjes se Kreditoreve ne nje procedure falimentimi.

Ndryshimet ligjore ne fjale nuk kane patur parasysh elementin e rendesishem te zbatimit te parimit te “shkuarjes pertej pergjegjesise”, duke cenuar keshtu garancite, qe ofron legjislacioni edhe per rastet, kur veprimtaria tregtare deshton.


Pergatiti: E. Gusmari

 



 [a1]Do te sygjeroja “Perfitimet nga falimentimi”

Shkruaj një koment

Ju duhet të logoheni për të komentuar.